Masonluğun Tarihi

Operatif Masonluk

Öykü, ortaçağ Avrupası’nın yapı şantiyelerinde başlar. Büyük katedralleri yükselten adamlar localarda örgütlenmişti — bunlar aynı zamanda okul, iş kayıt defteri ve yardımlaşma sandığı işlevi gören şantiye kulübeleriydi. Usta masonlar krallıklar arasında şantiyeden şantiyeye dolaştığından, yabancıları güvenilir bir zanaatta birleştiren tanışma yöntemleri ve davranış kuralları geliştirdiler.

İngiliz zanaatının günümüze ulaşan en eski belgeleri — Regius Şiiri (yak. 1390) ve Cooke El Yazması (yak. 1420) — daha o günden pratik düzenlemeleri efsane ve ahlaki yükümlülükle harmanlar: mason Tanrı’ya, krala ve ustasına sadık, işinde dürüst ve kardeşlerine karşı hayırsever olmalıdır. İskoçya’da, 1598–99 tarihli Schaw Statüleri localara, tutanak defterleri bugüne dek korunan yazılı bir tüzel hayat kazandırdı.

Spekülatif Masonluğa Geçiş

1600’lerin başından itibaren localar, hiç taş yontmamış erkekleri — toprak sahiplerini, bilginleri, din adamlarını, antikacıları — önce hami, sonra tam üye olarak kabul etmeye başladı. Bu “kabul edilmiş” ya da spekülatif masonları cezbeden, zanaatın kadimliği, efsaneleri ve ahlaki sembolizmiydi. Günlük yazarı ve doğa filozofu Elias Ashmole, 1646’da Warrington’da kabul edilişini kaydetti; bu, İngiltere’de operatif olmayan birinin belgelenmiş en eski tekrislerinden biridir.

Sonraki on yıllarda denge değişti: loca artık bir meslek örgütü olmaktan çıkıp, yapı ustasının aletlerini birer amblem olarak koruyan ahlaki bir kardeşliğe dönüştü. Pergel artık kemerler çizmiyor — arzuların sınırını çiziyordu.

Modern Masonluğun Kuruluşu (1717)

Vaftizci Yahya Günü’nde, 24 Haziran 1717’de, dört Londra locası St Paul yakınındaki Goose and Gridiron birahanesinde toplandı ve tek tek locaların üzerinde bir yönetim organı olan ilk Büyük Loca’yı kurdu. Yenilik şaşırtıcı bir hızla yayıldı. 1723’te Rahip James Anderson, yeni kuruluşun yükümlülüklerini ve düzenlemelerini ortaya koyan ilk Anayasalar’ı yayımladı; İrlanda 1725’e dek bir Büyük Loca kurdu, İskoçya ise 1736’da.

İngiltere’nin kendisi de kısa süre sonra iki rakip Büyük Loca arasında bölündü — sözde Modernler (1717) ve Kadimler (1751) — bunların rekabeti locaları ordu alaylarına ve sömürgelere taşıdı; 1813’teki uzlaşmaları ise İngiltere Birleşik Büyük Locası’nı yarattı ve bugün İngilizce konuşulan dünyada kullanılan ritüel biçiminin büyük bölümünü sabitledi.

Aydınlanma Çağı

On sekizinci yüzyıl Masonluğu ile Aydınlanma birlikte büyüdü. Loca, bir tüccarın, bir soylunun, bir bilim insanının ve bir şairin mastar üzerinde buluşabildiği, akıl ve erdem fikirlerini tartışabildiği ve rütbeyi yok sayan bir muaşereti uygulayabildiği nadir yerlerden biriydi. Voltaire, 1778’de Paris’te, Benjamin Franklin’in huzurunda tekris edildi; Mozart, Masonik temaları Sihirli Flüt’e işledi; Goethe, Lessing ve Herder, Mesleğin ülkülerini Alman edebiyatında araştırdı.

Aynı dönem, üç Meslek derecesi üzerine inşa edilen şövalye ve felsefi sistemler olan yüksek dereceler’in çiçeklenişine de tanık oldu — İskoç Riti, Fransız Riti, İsveç Riti ve Ansiklopedimizde belgelenen pek çok sistem bunlardan türer.

Küresel Yayılış

Masonluk, alaylarla, tüccarlarla ve göçmenlerle yolculuk etti. Localar, Amerikan bağımsızlığından on yıllar önce sömürge dönemi Boston ve Philadelphia’sında toplanıyordu; Prince Hall ve diğer on dört özgür Siyah adam 1775’te Boston’da tekris edilerek, sonradan Prince Hall Masonluğu’na dönüşecek olan Afrika Locası’nı kurdu. Meslek, on sekizinci yüzyılda Hindistan’a, Karayipler’e ve Latin Amerika’ya, on dokuzuncu yüzyılda Avustralya’ya, Afrika’ya ve Doğu Asya’ya ulaştı.

Zulüm de gördü: her renkten otoriter rejim tarafından yasaklandı, hem faşizm hem de Sovyet yönetimi altında bastırıldı, üyeleri özgürce toplanma suçundan hapse atıldı. Her seferinde localar, sivil özgürlükle birlikte geri döndü — en son 1989’dan sonra Doğu Avrupa genelinde ve bağımsız bir Ukrayna’da.

Yıl yıl bir görünüm için Masonluk Zaman Çizelgesi’ne, kaynakların kendileri için ise Kütüphane’ye — Masonluğun Tarihi ve Antika Kitaplar rafları dahil — bakın.