Yok Olan Loca: Diktatörler Altında Masonluk
Yirminci yüzyılda her tiranlığın kapattığı ilk kuruluşlar localardı. Suçları, buluşmanın kendisiydi.
Özgür bir toplumun sağlığı için, herhangi bir endeksten daha eski, güvenilir bir sınav vardır: özel yurttaşlar, kendi mülklerinde, devletin izin vermediği amaçlarla düzenli olarak buluşabilir mi? Yirminci yüzyılın tarihi, bu sınavın başarısızlığa uğratılışının tarihi olarak yazılabilir — ve localar bunu her zaman ilk bilenlerdi.
İtalya, 1925: Mussolini’nin hükümeti Masonluğu yasayla feshetti; localar, polis izlerken çeteler tarafından yağmalandı. 1933 sonrası Almanya: Meslek tasfiye edildi, mabetleri müsadere edildi, üyeleri görevlerinden ayıklandı; kardeşler birbirlerini korumak için kendi üye listelerini yaktı. Franco altında İspanya: özel bir mahkeme Masonları Mason oldukları için kovuşturdu — üyeliğin kendisi suçtu — on yıllarla ölçülen cezalarla. İşgal altındaki Avrupa genelinde örüntü yinelendi; Sovyet alanında ise yalnızca sürdü: 1822 yasağı, çarların yerini alan komiserlerce yenilendi.
Ahlak öğüten bir akşam yemeği topluluğundan neden bu denli korkulsun? Diktatörler locayı, alay edenlerden daha iyi anlıyordu. İşte burası, farklı sınıflardan insanların mastar üzerinde buluştuğu, kendilerini kendi anayasalarıyla yönettiği, kendi görevlilerini seçtiği, kendi fonlarını tuttuğu, sınırlar ötesinde yazıştığı bir salondu — ve ucuza sızılamazdı; çünkü üyelik yıllar ve karakter referansları gerektiriyordu. Loca, sivil toplumun küçük ölçekli, işleyen bir modeliydi. Totalitarizm, modellere tahammül edemez.
Devamı, kanıttır. Özgürlüğün geri döndüğü yerde, localar onunla birlikte döndü — 1945’ten sonra İtalya ve Almanya, 1970’lerde İspanya ve Portekiz, 1989’dan sonra Doğu Avrupa, bağımsızlık çağında Ukrayna. Hiçbir şeyin icat edilmesi gerekmedi; anayasalar saklanmış, ritüeller anımsanmış, örüntü korunmuştu. Bu arşivdeki belgeler — yarım yüzyıl yok olan localardan ritüeller dahil — yalnızca birer merak nesnesi değildir. Bunlar bir sivil kurumun hayatta kalma çantasıdır ve buluşma hakkının neden bir daha asla cesaret gerektirmemesi gerektiğinin bir anımsatıcısıdır.